Porządek dziobania a mobbing

Porządek dziobania w potocznym języku określa zachowanie, w którym im wyżej się ktoś znajduje w strukturze organizacyjnej tym zmniejsza się ryzyko doświadczania przemocy i agresji ze strony współpracowników. Teza ta bazuje na badaniach, które norweski zoolog Thorleif Schjelderup-Ebbe przeprowadził na… stadzie kur.
Obserwując zachodzące pomiędzy nimi relacje przez pryzmat różnych kryteriów (dostęp do karmy, zasiadanie na grzędzie, etc.) stwierdził, że im kura znajduje się niżej w hierarchii swojego stada, tym częściej jest dziobana. Jednocześnie im kura znajduje się wyżej w hierarchii stada, tym częściej dziobie inne. Pojawiają się mechanizmy dominacji i podporządkowania. Podczas pierwszego spotkania, dwie kury zazwyczaj staczają walkę. Przy kolejnych spotkaniach wzajemne dziobanie trwa już krócej. Po prostu u jednej z kur powstaje nawyk zwyciężania, a u drugiej przegrywania.
Obraz tych sytuacji można odnieść do wielu relacji międzyludzkich i niektórych aspektów zjawiska mobbingu. Tak jak w kurniku, w organizacjach ofiarami nadużyć w miejscu pracy często są pracownicy niższego szczebla, którzy milcząc i nie reagując, próbują „przetrwać trudny czas”. Inaczej  niż w przypadku kur, postawa uległości nie jest jednak dobrym rozwiązaniem, gdyż umocowuje mobbera w działaniu. Utwierdza go również w przekonaniu, że może sobie pozwalać bezkarnie na naganne zachowania. Daje także przestrzeń do budowy i wykorzystywania swojej „silnej pozycji” zawodowej umocowanej tytułem. Częstym źródłem patologicznych zachowań menedżerów są wcześniejsze złe doświadczenia z bycia zarządzanym. Trudne wspomnienia ze współpracy z wcześniejszym przełożonym, chęć odreagowania, brak umiejętności związanych z kierowaniem zespołem, określony typ osobowości czy brak zaufania rodzą przemoc psychiczną. Zamiast zarządzania – pojawia się rządzenie przez ludzi chorych na władzę. W przypadku połączenia tego z niskimi standardami moralnymi w organizacji, przedmiotowym traktowaniu pracowników, pogróżkami, a także trudną sytuacją na rynku pracy mamy idealną płaszczyznę do rozwoju mobbingu.
Apelując do dziobiących pozostaje przytoczyć mądre przysłowie: nie czyń drugiemu, co tobie niemiłe. Wspierając tych, którzy są dziobani: reagujcie, gdy naruszane są Wasze prawa. Radząc tym, którzy widzą dziobanie: i Ty możesz być dziobanym, nie dawaj przyzwolenia, żeby w Twojej obecności innych poniżano lub ośmieszano.

O autorze

Maria Pawłów

Absolwentka Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, Psychologii Biznesu w Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie oraz Szkoły Trenerów i Coachów TROP. Brała udział w wielu szkoleniach z zakresu zarządzania, komunikacji i sprzedaży prowadzonych m.in. przez konsultantów Cox Group USA, CES Embassy Nowy York USA .Wiedzę i praktyczne umiejętności trenerskie zdobywała od 1995 roku jako dyrektor zarządzający i trener wewnętrzny w AGORZE SA. Wpisana do rejestru doradców CSR w PARP.