Sygnalista i jego rola

Whistle Blower

Sygnalista, demaskator (ang. whistleblower) to osoba, która działając w dobrej wierze, zgłasza lub ujawnia informacje o nieprawidłowościach w pracy godzących w interes pracodawcy. Wiadomości te przekazuje osobom w organizacji, które są zdolne do podjęcia skutecznych działań  i do usunięcia nagannych praktyk. Za tym pojęciem idzie whistleblowing czyli ujawnianie przez sygnalistę  informacji, która w jego rozumieniu jest udokumentowaną ewidencją nielegalnych praktyk prowadzących do wystąpienia poważnej straty finansowe. Wskazywane mogą być także znaczące nadużycia zarządcze lub władzy oraz praktyki prowadzące do wymiernego i szczególnego niebezpieczeństwa dla zdrowia i bezpieczeństwa publicznego. [za definicją prawną (USA), za Sallinger (2005) i Near & Miceli (1985). Jeszcze kilka lat temu pojęcie whistleblowing zarezerwowane było tylko dla obszaru związanego z informacjami o malwersacjach finansowych i korupcji, obecnie coraz częściej obejmuje również obszar relacji, postaw oraz jakości komunikacji w miejscu pracy.

Sygnalista, decydując się na informowanie pracodawcy o nieetycznych zachowaniach ocierających się o mobbing czy dyskryminację (lub mogących do nich prowadzić w przyszłości) jest czasami odbierany, jako donosiciel, mimo że intencja, z jaką działa jest jak najbardziej prawidłowa. Zdarza się, że ujawniając pewne fakty i demaskując negatywne zjawiska, narażony jest na szykany, izolację w środowisku zawodowym lub odsunięcie od zadań. Alienacja sygnalistów może przybierać również skrajną formę prześladowania nie tylko przez zwierzchników, ale także współpracowników.

Dobrą wiadomością jest fakt, że coraz więcej organizacji w Polsce decyduje się na stworzenie programów wspierających sygnalistów, zabezpieczając ich prawnie. Daleko nam jeszcze do mechanizmów i uregulowań prawnych takich jakie są w USA czy Australii, gdzie istnieją formalne przepisy i instytucje chroniące jak np.: National Whistleblower Center, ale dobre praktyki już się pojawiają. Helsińska Fundacja Praw Człowieka prowadzi program i badania na rzecz sygnalistów, lobbują również inne organizacje pozarządowe w kierunku zmiany prawa i większej ochrony tej unikalnej grupy społeczników.

Ważne, aby ludzie, którzy troszczą się o miejsce pracy i atmosferę w nim panującą byli wspierani nie tylko prawnie, ale poprzez akceptację wśród współpracowników.

O autorze

Maria Pawłów

Absolwentka Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, Psychologii Biznesu w Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie oraz Szkoły Trenerów i Coachów TROP. Brała udział w wielu szkoleniach z zakresu zarządzania, komunikacji i sprzedaży prowadzonych m.in. przez konsultantów Cox Group USA, CES Embassy Nowy York USA .Wiedzę i praktyczne umiejętności trenerskie zdobywała od 1995 roku jako dyrektor zarządzający i trener wewnętrzny w AGORZE SA. Wpisana do rejestru doradców CSR w PARP.