Jak ważna jest godność pracownika?

Kilka dni temu Sąd Okręgowy w Warszawie stwierdził, że w sklepach Aelia na Okęciu dochodziło do zachowań świadczących o mobbingu. Wielokrotnie naruszano godność pracowniczą ( reportaż „Piekło na Okęciu” GW DF 03. 07.2014).

Na szkoleniach z przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji często padają pytania o granicę pomiędzy zarządzaniem a mobbingiem. Przytaczane są przykłady egzekwowania wykonania zadań, krytyki, czy dyscyplinowania pracowników. W odpowiedzi przytaczamy orzeczenia Sądu Pracy, które doprecyzowują te kwestie. Na przykład:

„Egzekwowanie wykonania poleceń służbowych nie jest mobbingiem, o ile jest działaniem w granicach prawa i nie narusza godności pracowników”. (Wyrok Sądu Najwyższego Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych 2005)

„Pracodawca ma prawo korzystać z uprawnień, jakie wynikają z umownego podporządkowania, w szczególności z prawa stosowania kontroli i nadzoru nad wykonywaniem pracy przez pracowników. Pracodawca w zakresie swoich dyrektywnych uprawnień powinien jednak powstrzymać się od zachowań, które mogą naruszać godność pracowniczą”. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku 2013)

Niemal w każdym orzeczeniu podkreślana jest waga godności pracownika/ człowieka. Wszyscy intuicyjnie, zwłaszcza w odniesieniu do siebie, rozumiemy to pojęcie. Ale czym właściwie jest to, o co tak należy dbać w relacjach zawodowych?

Kodeks pracy ani orzeczenia sądów nie definiują pojęcia godności pracownika. W znaczeniu językowym, godność rozumiana jest jako poczucie własnej wartości, duma, honor, szacunek dla samego siebie. (Red. M. Szymczak, Słownik języka polskiego. Tom 1, Wyd. PWN), Godność pracownika w rozumieniu kodeksu pracy sprowadza się do godności każdej jednostki ludzkiej, o której mowa w art. 30 Konstytucji RP, czyli: Przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka stanowiącej źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Godność jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych.

Godność pracownika powinna być zatem rozumiana jako „przyrodzona i niezbywalna” wartość człowieka, odniesiona do człowieka jako pracownika.

Poszanowanie godności pracownika powinno być interpretowane jako nieczynienie niczego co godziłoby w jego godność. Pracodawcy nie wolno wykorzystywać swej przewagi na rynku pracy i pomiatać pracownikami, którzy w obawie przed zwolnieniami z pracy tracą poczucie własnej wartości i godzą się na poniżające traktowanie. (Red. L. Florek, Kodeks pracy Komentarz, Wyd. Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2005)

Przeczytałam uważnie reportaż o sytuacji konsultantek kosmetycznych w sklepach Aelia oraz drodze niektórych z nich do odzyskania godności w Sądzie Pracy. Opisane postawy i działania przełożonych nie pozostawiają złudzeń, co do świadomego godzenia w godność pracowniczą. Sąd Pracy to wyraziście potwierdził.

O autorze

Monika Klonowska

Od 1990 roku zajmuje się działalnością szkoleniową i doradczą w zakresie umiejętności interpersonalnych i zawodowych dla różnych grup wiekowych i zawodowych. Od 1992 roku współpracuje ze Szkołą Główną Handlową, prowadząc zajęcia z negocjacji, asertywności, rozwiązywania konfliktów i wystąpień publicznych w ramach menedżerskich studiów podyplomowych w Katedrze Zarządzania w Gospodarce. Wpisana do rejestru doradców CSR w PARP.